Hipo- i hiperkaliemia to odpowiednio zbyt niskie lub zbyt wysokie stężenie potasu we krwi. W skrajnych przypadkach mogą nawet skutkować śmiercią, dlatego warto wiedzieć, jak ustrzec się przed wahaniami równowagi elektrolitowej. Jeśli stosujesz leki na nadciśnienie lub/i niewydolność serca, zapoznaj się z tą ulotką.

Hipokaliemia

Hipokaliemia to zbyt niskie stężenie potasu we krwi, poniżej 3,6 mmol/l. Najczęstszym powodem jest nadmierna utrata potasu wraz z moczem lub przez przewód pokarmowy. Do utraty potasu z moczem dochodzi w przypadku: stosowania leków moczopędnych: głównie tzw. diuretyków tiazydowych i tiazydopodobnych (hydrochlorotiazyd – HCT, indapamid – Tertensif SR, chlortalidon – Hygroton), a w mniejszym stopniu diuretyków pętlowych (furosemid i torasemid), zaburzeń hormonalnych (np. nadczynność tarczycy), niektórych chorób nerek, spożywania lukrecji w dużych dawkach (np. cukierków z lukrecją).

Do utraty potasu przez przewód pokarmowy dochodzi w wyniku: biegunki, nadużywania środków przeczyszczających, wymiotów, przetok jelitowych.

Utrata potasu może także zachodzić przez skórę w wyniku nadmiernego pocenia się. Na hipokaliemię narażone są również osoby niedożywione (anoreksja, alkoholizm, choroby wyniszczające). Hipokaliemia jest stosunkowo częstym zaburzeniem u osób przyjmujących leki moczopędne powodujące utratę potasu z moczem. Zwykle są to pacjenci z niewydolnością serca lub z nadciśnieniem tętniczym. Hipokaliemia zdarza się nawet u 20% tych osób.

Wczesne obawy hipokaliemii to ogólne osłabienie, zaparcia, kurcze mięśni i kołatanie serca (nierówny rytm). Gdy podejrzewasz u siebie niedobór potasu zgłoś się do lekarza POZ w celu oznaczenia stężenia elektrolitów. Nigdy nie przyjmuj preparatów potasu bez zalecenia lekarza, gdyż objawy mogą być spowodowane innymi przyczynami, a nadmiar potasu w organizmie jest również bardzo groźny. W przypadkach ciężkiej hipokaliemii może dojść nawet do porażenia mięśni, niedrożności jelit, groźnych arytmii serca, spadku ciśnienia tętniczego, mrowienia kończyn. W takich przypadkach koniecznie wezwij pogotowie.

Hiperkaliemia

Hiperkaliemia to za wysokie stężenie potasu we krwi (większe niż 5,5 mmol/l). Najczęstszą przyczyną hiperkaliemii jest nadmierna podaż i upośledzone wydalanie przez nerki. Z hiperkaliemią można spotkać się w przypadkach ostrej lub przewlekłej niewydolności nerek, pacjentów stosujących leki moczopędne oszczędzające potas takich jak spironolakton (Verospiron, Spironol), eplerenon (Inspra) i amiloryd (Tialorid) bez regularnego monitorowania poziomu elektrolitów, stosowania suplementów potasu (Katelin+, Potazek) niepoprzedzonych badaniami i zaleceniem lekarskim, stosowania niesteroidowych leków przeciwzapalnych (ibuprofen, ketoprofen, itd.) lub trimetoprymu (w: Bactrim, w: Biseptol, Urotrim, Trimesan).

Wczesne objawy to: ogólne osłabienie, osłabienie mięśni (trudności z wchodzeniem po schodach lub wstawaniem z pozycji siedzącej), a nawet porażenie mięśni, duszność, szybkie męczenie się spowodowane osłabieniem mięśni klatki piersiowej, wolne tętno (bradykardia). Ciężka hiperkaliemia może być przyczyną zatrzymania pracy serca i nagłego zgonu.

Porozmawiaj z farmaceutą o lekach zatrzymujących lub wypłukujących potas, aby udzielił Ci odpowiedniej rekomendacji dotyczącej suplementacji potasu i ew. konieczności wykonania badań – w niektórych przypadkach wymagane będzie wykonanie badania zwanego jonogramem, które pozwala ocenić stężenie potasu we krwii.


Dodatkowe zalecenia od Twojego farmaceuty:

Ostatnia aktualizacja treści: 24.07.2018 (wersja: 01.13).