Wszawica jest chorobą pasożytniczą spowodowaną najczęściej przez wesz głowową (Pediculus capitis). Choroba przenosi się prawie zawsze przez bezpośredni kontakt z owłosioną skórą głowy osoby zarażonej. Najczęstszym objawem wszawicy jest uporczywy świąd głowy, obecność żywych wszy lub gnid.1.Rozpoznanie choroby nie jest trudne, a skuteczne leczenie można podjąć za pomocą preparatów dostępnych w aptece bez recepty. Trzeba jednak pamiętać, że walka z wszawicą toczy się na wielu frontach, a kilku prostych zaleceń znacznie ułatwi jej zwalczanie.

Wszawica – fakty i mity

MIT: Obecność wszy łączy się z brudem i brakiem higieny. FAKT: Wszawica może zaatakować zarówno głowy czyste, jak i zaniedbane. Dla wszy higiena żywiciela lub jej brak jest bez znaczenia.

MIT:Wszawica to tylko problem estetyczny. FAKT: Wszawica jest zarówno problemem estetycznym jak i zdrowotnym. Intensywny świąd może być źródłem zaburzeń snu, czy podrażnienia skóry głowy.

MIT: Trudno pozbyć się wszy. FAKT: Przy stosowaniu zaleceń leczenie wszawicy jest szybkie i skuteczne. Dostępne preparaty zabijają wszy i gnidy już po pierwszym użyciu.

MIT: Wszawica występuje tylko u dzieci. FAKT: Wszawica może wystąpić w każdym wieku w różnych skupiskach ludzkich – od przedszkola, do liceum. Na basenach, w siłowni czy w komunikacji miejskiej.

MIT: Ścięcie włosów jest szybkim sposobem wyeliminowania wszy. FAKT: Obcięcie włosów może pomóc ale samo nie wyleczy wszawicy. Na rynku istnieją preparaty, które skutecznie leczą chorobę u osób z długimi włosami, dlatego ścinanie włosów nie jest konieczne.

MIT: Wszy żyją poza włosami żywiciela przez wiele dni. FAKT: Bez żywiciela wesz jest w stanie przeżyć tylko około 1-2 dni. 

MIT: Zwierzęta przenoszą wszy. FAKT:  Wszy bytujące na zwierzętach nie są szkodliwe dla człowieka i nie jest możliwe aby pies lub kot nimi nas zaraził. Jedynymi żywicielami wszy głowowej są ludzie.

Profilaktyka wszawicy

Aby zapobiec rozprzestrzenianiu się pasożytów ma innych członków rodziny zastosuj się do poniższych rad2

  • Czapki, szaliki, pościel, ubrania i ręczniki, z którymi osoba z wszawicą miała kontakt w ostatnich dwóch dniach przed rozpoczęciem leczenia powinny być wyprane w temperaturze powyżej 50 °C i starannie wysuszone. Dobrze jest pamiętać, że dorosłe wszy i jajeczka giną po 5 minutach w temperaturze powyżej 50°C;
  • Rzeczy, które nie mogą być uprane dobrze jest oddać do pralni chemicznej lub umieścić w szczelnie zamkniętych workach na co najmniej 2 tygodnie;
  • Przedmiotów, które miały styczność z włosami chorej osoby np. czapki, kapelusze, ręczniki oraz rzeczy używane do kosmetyki włosów nie należy pożyczać/udostępniać innym osobom;
  • Podłogi lub meble w razie konieczności zaleca się starannie odkurzyć, gdyż mogą się na nich znajdować włosy zarażonej osoby z przyklejonymi do nich jajeczkami;
  • Grzebienie i szczotki użyte do wyczesywania włosów należy zanurzyć w wodzie o temperaturze 50°C na minimum 5-10 minut.

Wszyscy domownicy powinni zostać zostać sprawdzeniu, a w razie potrzeby również poddani leczeniu.

Leczenie niefarmakologiczne

W celu pełnego usunięcia wszy stosuje się zarówno preparaty chemiczne, jak i ręczne wyczesywanie pasożytów i gnid z włosów. Czesanie włosów na mokro pozwala na usunięcie wszy przy użyciu specjalnego, bardzo gęstego grzebienia (odległość między ząbkami 0.2-0.3 mm). Jest to metoda tania i dostępna niemalże dla wszystkich, ale często niewystarczająca. Aby prawidłowo wykonać ten proces należy:

  • Umyć włosy normalnym szamponem i nałożyć na nie odżywkę;
  • Rozczesać włosy przy użyciu normalnego grzebienia;
  • Podzielić włosy na sekcję, szczególnie jeśli są długie i/lub gęste;
  • Używając gęstego grzebienia wyczesywać pasma włosów rozpoczynając od skóry głowy sekcję po sekcji;
  • Aby być pewnym, że czynność została wykonana prawidłowo i żadne wszy lub gnidy nie zostały pominięte, najlepiej cały proces dwukrotnie powtórzyć.

Żeby zapobiec powtórnemu zarażeniu i uniknąć sytuacji, w których żywe wszy wykształciły się z jajeczek, które przetrwały, zaleca się, aby cały proces powtórzyć w dniach 5, 9 i 13.

Leczenie farmakologiczne

Niektóre preparaty zabijają zarówno żywe wszy, jak i jajeczka. Inne działają głównie na dorosłe osobniki i w tych przypadkach zaleca się rutynowo powtórkę leczenia, w zależności od wytycznych producenta, najczęściej 7-10 dni później.

Preparaty stosowane tradycyjnie

Tego typu preparatami są np. Artemisol płyn i Delacet płyn. Zawierają wyciągi roślinne (nalewka z piołunu i wrotyczu lub nalewka z ostróżeczki polnej). Artemisol jest przeciwskazany u dzieci poniżej 7 roku życia, a Delacet stosuje się u dorosłych i dzieci powyżej 6 lat.

Stosując oba te preparaty włosy należy obficie zwilżyć płynem, zawiązać chustką lub folią i pozostawić na 2-3 godziny. Nie należy ich stosować, jeśli skóra głowy jest podrażniona lub uszkodzona.

Preparaty zawierające dimetikon

Preparaty bezpieczne, zalecane dla dzieci powyżej 6 miesiąca życia, które działają przez fizyczne zatkanie układu oddechowego pasożyta powodując uduszenie i obumarcie wszy, larw i gnid. W zależności od zaleceń producenta należy je nałożyć na suche włosy i pozostawić od 15 minut do 1 godziny, następnie wyczesać martwe owady i umyć głowę zwykłym szamponem. Ponieważ dimeticon działa silniej na dorosłe osobniki niż na jajeczka, kurację należy powtórzyć 7-10 dni później. Przykładowy preparat: Hedrin.

Preparaty zawierające cyklometikon

Preparaty bezpieczne, dopuszczone do stosowania dla dzieci powyżej 2 roku życia. Likwidują za równo żywe wszy, jak i gnidy. Producent zaleca jednorazowe stosowanie. Cyklometikon zawarty jest w preparacie Pipi Nitolic.

Preparaty zawierające oleje mineralne

Preparaty bezpieczne, rekomendowane od 2 roku życia. Zaleca się ich nakładanie na suchą skórę głowy, pozostawianie na 10 minut, zwilżanie wodą aż do uzyskania piany, a następnie staranne spłukanie. Po 7 dniach kurację należy powtórzyć. Na działaniu olei mineralnych bazuje Paranit.

Preparaty z permetryną

Permetryna dopuszczona jest do użycia u dzieci powyżej 3 roku życia. Rekomendowane jako preparaty drugiego rzutu, po tym jak leczenie dimetikonem/cyklometikonem zawiedzie.3 Ze względu na cykl rozwojowy wszy zaleca się powtórzenie leczenia po 10 dniach po pierwszej aplikacji. Preparaty z permetryną mogą powodować działania niepożądane: świąd, rumień, wysypkę. Związek zawarty jest w preparacie Sora forte.

Pamiętaj, że wszy to nic wstydliwego, dlatego w przypadku ich rozpoznania poinformuj szkołę, uprzedź kolegów/przyjaciół dziecka, aby mogli profilaktycznie sprawdzić czy nie zostali narażeni,

  • Środki profilaktyczne zapobiegają rozwinięciu się zarażenia, jak również zmniejszają ryzyko nawrotu.
  • Czesanie włosów na mokro to najtańszy i skuteczny środek zwalczający wszy.
  • Preparaty 1. rzutu to środki zawierające głównie dimetikon; w ich przypadku zaleca się powtórzenie terapii 7-10 dni później.
  • Preparaty z permetryną powinny być stosowane jako środki 2. rzutu.



Dodatkowe zalecenia od Twojego farmaceuty: [date]
  1. Sangaré AK, Doumbo OK, Raoult D. Management and Treatment of Human Lice. BioMed Research International. 2016;2016:8962685 pełny tekst[]
  2. Centers for Disease Control and Prevention: Parasites – Lice – Head Lice [dostęp: 8.11.2017][]
  3. Jahangiri F. Case report: a new method for treatment of permethrin – resistant head lice. Clinical Case Reports. 2017;5(5):601-604. pełny tekst[]